पवित्र आत्मा एक व्यक्ति हुनुहुन्छ

पवित्र आत्मा केवल कुनै शक्ति, प्रभाव, वा ऊर्जा मात्र होइन; उहाँ जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ र एक वास्तविक व्यक्ति हुनुहुन्छ । बाइबलले पवित्र आत्मालाई त्रिएक परमेश्वरको तेस्रो व्यक्तिको रूपमा प्रकट गर्दछ । पिता परमेश्वर, पुत्र येशू ख्रीष्ट, र पवित्र आत्मा यी तीनै जना एउटै ईश्वरीय स्वभावमा एक हुनुहुन्छ, तर व्यक्तित्वमा भिन्न हुनुहुन्छ ।

धेरै मानिसहरूले पवित्र आत्मालाई केवल “शक्ति” वा “सामर्थ्य” को रूपमा बुझ्ने गर्छन् । विशेष गरी केही सम्प्रदायहरू, जस्तै Jehovah’s Witnesses, पवित्र आत्मालाई व्यक्तित्व नभएको सक्रिय शक्ति मात्र ठान्छन् । तर बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मामा व्यक्तित्वका सबै गुणहरू छन् । उहाँ सोच्नुहुन्छ, महसुस गर्नुहुन्छ, बोल्नुहुन्छ, सिकाउनुहुन्छ, मार्गदर्शन गर्नुहुन्छ, इच्छा गर्नुहुन्छ, प्रेम गर्नुहुन्छ, र दुःखी पनि हुनुहुन्छ ।

यदि हामीले पवित्र आत्मालाई केवल शक्ति मात्र ठान्यौँ भने उहाँसँगको हाम्रो सम्बन्ध अधूरो हुन्छ । किनकि शक्ति सँग संगति गर्न सकिँदैन, तर व्यक्तिसँग सम्बन्ध निर्माण गर्न सकिन्छ । पवित्र आत्मा विश्वासीहरूको जीवनमा बस्नुहुन्छ, बोल्नुहुन्छ, डोर्याउनुहुन्छ, सान्त्वना दिनुहुन्छ, र परमेश्वरको उपस्थितिमा हिँड्न सिकाउनुहुन्छ ।

१. पवित्र आत्मामा व्यक्तित्वका गुणहरू छन्

(क) पवित्र आत्मासँग बुद्धि (Mind) छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा केवल कुनै शक्ति वा प्रभाव मात्र होइन, उहाँसँग बुद्धि, सोच्ने क्षमता, समझ, र ज्ञान छ। बुद्धि हुनु भनेको व्यक्तित्वको महत्वपूर्ण चिन्ह हो। निर्जीव शक्ति वा ऊर्जाले सोच्न, निर्णय गर्न, वा उद्देश्य राख्न सक्दैन; तर पवित्र आत्माले यी सबै कार्य गर्नुहुन्छ। त्यसैले पवित्र आत्मा एक जीवित व्यक्ति हुनुहुन्छ।

प्रेरित पावलले रोमीको पुस्तकमा लेख्छन्:

“हृदयहरूको जाँच गर्नुहुनेले आत्माको अभिप्राय जान्नुहुन्छ, किनकि आत्माले परमेश्वरको इच्छाअनुसार पवित्र जनहरूको निम्ति बिन्ती गर्नुहुन्छ।”
— रोमी ८:२७

यहाँ “आत्माको अभिप्राय” भन्ने शब्द अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। “अभिप्राय” ले सोच, मन, उद्देश्य, वा समझलाई जनाउँछ। यस पदले पवित्र आत्मासँग आफ्नो मन (Mind) र उद्देश्य रहेको कुरा देखाउँछ। यदि पवित्र आत्मा केवल शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँसँग “मन” वा “अभिप्राय” हुन सक्दैनथ्यो।

यसैगरी, १ कोरिन्थी २:१०–११ मा प्रेरित पावलले लेख्छन्:

“आत्माले सबै कुरा, परमेश्वरका गहिरा कुराहरू समेत खोजी गर्नुहुन्छ। मानिसभित्रको आत्माबाहेक मानिसका कुरा कसले जान्दछ र? त्यसरी नै परमेश्वरका कुरा पनि परमेश्वरका आत्माबाहेक कसैले जान्दैन।”
— १ कोरिन्थी २:१०–११

यी पदहरूले पवित्र आत्माको ज्ञान र समझलाई प्रकट गर्छन्। उहाँले परमेश्वरका गहिरा रहस्यहरू जान्नुहुन्छ। “खोजी गर्नुहुन्छ” भन्ने शब्दले अध्ययन गर्ने, बुझ्ने, र पूर्ण ज्ञान राख्ने कार्यलाई जनाउँछ। यसले पवित्र आत्मा सर्वज्ञ हुनुहुन्छ भन्ने कुरा पनि देखाउँछ।

येशूले पनि पवित्र आत्माको बुद्धिलाई उल्लेख गर्नुभयो। उहाँले भन्नुभयो:

“सहायक अर्थात् पवित्र आत्माले तिमीहरूलाई सबै कुरा सिकाउनुहुनेछ।”
— यूहन्ना १४:२६

सिकाउने कार्य बुद्धि भएको व्यक्तिले मात्र गर्न सक्छ। पवित्र आत्माले सत्य सिकाउनुहुन्छ, सम्झाउनुहुन्छ, र विश्वासीहरूलाई परमेश्वरको इच्छामा डोर्याउनुहुन्छ।

प्रारम्भिक ख्रीष्टियन धर्मशास्त्री Augustine of Hippo ले पवित्र आत्माको बुद्धिबारे लेखेका छन् कि पवित्र आत्मा “परमेश्वरको जीवित ज्ञान र प्रेमको सहभागिता” हुनुहुन्छ। त्यसैले उहाँ केवल शक्ति होइन, चेतनशील ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

यस सत्यले हाम्रो जीवनमा गहिरो अर्थ राख्दछ। पवित्र आत्मासँग बुद्धि भएको कारण उहाँले:

• हामीलाई सही मार्ग देखाउनुहुन्छ,
• पापको बोध गराउनुहुन्छ,
• सत्य बुझाउनुहुन्छ,
• निर्णयमा सहायता गर्नुहुन्छ,
• र परमेश्वरको इच्छा प्रकट गर्नुहुन्छ।

यसैले विश्वासीहरूले पवित्र आत्माको आवाज सुन्न, उहाँको मार्गदर्शन खोज्न, र उहाँको शिक्षामा हिँड्न आवश्यक छ। उहाँ केवल कुनै अदृश्य शक्ति होइन, तर सोच्ने, जान्ने, र मार्गदर्शन गर्ने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

प्रेरित पावलले लेख्छन्:

हृदयहरूको जाँच गर्नुहुनेले आत्माको अभिप्राय जान्नुहुन्छ ।
 रोमी ८:२७

यहाँ “आत्माको अभिप्राय” भन्ने वाक्यले पवित्र आत्माको सोच, बुद्धि, र समझलाई जनाउँछ । निर्जीव शक्तिसँग विचार गर्ने क्षमता हुँदैन ।

(ख) पवित्र आत्मासँग भावना (Emotion) छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा केवल शक्ति वा प्रभाव मात्र होइन, उहाँसँग भावना पनि छ। भावना हुनु व्यक्तित्वको महत्वपूर्ण चिन्ह हो। निर्जीव वस्तु वा शक्तिले प्रेम गर्न, दुःखी हुन, वा आनन्दित हुन सक्दैन; तर पवित्र आत्माले यी भावनाहरू प्रकट गर्नुहुन्छ। यसैले पवित्र आत्मा एक जीवित व्यक्ति हुनुहुन्छ।

प्रेरित पावलले लेख्छन्:

“हे भाइहरू हो, म प्रभु येशू ख्रीष्टद्वारा र आत्माको प्रेमद्वारा तिमीहरूलाई विन्ती गर्दछु…”
— रोमी १५:३०

यस पदमा “आत्माको प्रेम” भन्ने वाक्यांश अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। प्रेम गर्नु केवल व्यक्तिले मात्र सक्छ। पवित्र आत्माले विश्वासीहरूलाई प्रेम गर्नुहुन्छ, सान्त्वना दिनुहुन्छ, र परमेश्वरको प्रेम अनुभव गराउनुहुन्छ। यदि पवित्र आत्मा केवल शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँले प्रेम गर्न सक्नुहुन्नथ्यो।

त्यसैगरी, बाइबलले पवित्र आत्मा दुःखी हुनुहुन्छ भनेर पनि बताउँछ:

“परमेश्वरका पवित्र आत्मालाई शोकित नपार, जसद्वारा तिमीहरू छुटकाराको दिनका लागि छाप लगाइएका छौ।”
— एफिसी ४:३०

“शोकित” वा दुःखी हुनु भावना भएको व्यक्तिको गुण हो। जब विश्वासीहरू पापमा हिँड्छन्, कटुता, रिस, छल, र अशुद्धतामा जीवन बिताउँछन्, तब पवित्र आत्मा दुःखी हुनुहुन्छ। यसले उहाँ केवल निष्क्रिय शक्ति होइन, तर सम्बन्ध चाहने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ भन्ने देखाउँछ।

पुरानो करारमा पनि इस्राएलीहरूको विद्रोहका कारण पवित्र आत्मा दुःखी हुनुभएको उल्लेख छ:

“तर तिनीहरूले विद्रोह गरे र उहाँका पवित्र आत्मालाई दुःखी पारे।”
— यशैया ६३:१०

यस पदले देखाउँछ कि मानिसहरूको अवज्ञा र पापले पवित्र आत्मालाई पीडा पुर्याउँछ। यो सम्बन्धको भाषा हो। जहाँ प्रेम हुन्छ, त्यहाँ दुःख पनि हुन्छ।

येशूले पवित्र आत्मालाई “सहायक” (Comforter) भन्नुभयो (यूहन्ना १४:१६)। “सहायक” भन्ने शब्दले सान्त्वना दिने, नजिक रहने, र भावनात्मक रूपमा सहभागी हुने व्यक्तिलाई जनाउँछ। पवित्र आत्मा विश्वासीहरूको पीडा, कमजोरी, र संघर्षमा सहभागी हुनुहुन्छ।

प्रारम्भिक चर्चका धर्मशास्त्री Basil of Caesarea ले लेखेका छन्:

“पवित्र आत्मा जीवित हुनुहुन्छ, उहाँले पवित्र पार्नुहुन्छ, सान्त्वना दिनुहुन्छ, र प्रेमको सम्बन्धमा सहभागी हुनुहुन्छ।”

यस सत्यले हाम्रो जीवनमा गहिरो अर्थ राख्छ। पवित्र आत्मासँग भावना भएको कारण:

• उहाँले हामीलाई प्रेम गर्नुहुन्छ,
• हाम्रो पीडामा साथ दिनुहुन्छ,
• हाम्रो पापले दुःखी हुनुहुन्छ,
• र पश्चात्ताप गर्दा आनन्दित हुनुहुन्छ।

त्यसैले विश्वासीहरूले पवित्र आत्मासँग संवेदनशील सम्बन्ध राख्नुपर्छ। हामीले हाम्रो जीवन, बोली, व्यवहार, र सोचाइद्वारा उहाँलाई शोकित पार्नु हुँदैन। बरु प्रेम, पवित्रता, र आज्ञाकारितामा हिँडेर उहाँको उपस्थितिमा जीवन बिताउनुपर्छ। यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर प्रेम गर्ने, दुःखी हुने, र संगति चाहने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

म तिमीहरूलाई हाम्रो प्रभु येशू ख्रीष्टद्वारा र आत्माको प्रेमद्वारा विन्ती गर्दछु…
 रोमी १५:३०

पवित्र आत्माले प्रेम गर्नुहुन्छ । प्रेम गर्नु व्यक्तित्वको प्रमाण हो । साथै बाइबलले पवित्र आत्मा दुःखी हुनुहुन्छ भनेर पनि बताउँछ:

परमेश्वरका पवित्र आत्मालाई शोकित नपार ।
 एफिसी ४:३०

यदि पवित्र आत्मा केवल शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँ दुःखी हुन सक्नुहुन्नथ्यो ।

(ग) पवित्र आत्मासँग इच्छा (Will) छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मासँग आफ्नै इच्छा, निर्णय, र उद्देश्य छ। इच्छा हुनु व्यक्तित्वको महत्वपूर्ण चिन्ह हो। कुनै निर्जीव शक्ति वा प्रभावले आफैँ निर्णय गर्न सक्दैन, तर पवित्र आत्माले आफ्नो इच्छाअनुसार कार्य गर्नुहुन्छ। यसैले पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, एक जीवित ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

प्रेरित पावलले आत्मिक वरदानहरूको विषयमा लेख्दै भन्छन्:

“यी सबै काम एउटै र उही आत्माले गर्नुहुन्छ, र उहाँले आफ्नो इच्छाअनुसार प्रत्येकलाई बाँडिदिनुहुन्छ।”
— १ कोरिन्थी १२:११

यस पदमा “आफ्नो इच्छाअनुसार” भन्ने वाक्यांश अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। पवित्र आत्माले कसलाई कुन वरदान दिने भन्ने कुरा उहाँ स्वयं निर्णय गर्नुहुन्छ। यसले उहाँसँग स्वतन्त्र इच्छा (Will) रहेको कुरा प्रमाणित गर्दछ। यदि पवित्र आत्मा केवल शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँले आफ्नै इच्छा अनुसार निर्णय गर्न सक्नुहुन्नथ्यो।

पवित्र आत्माले केवल वरदान बाँड्ने मात्र होइन, सेवकाई र प्रचारकार्यमा पनि आफ्नो इच्छा प्रकट गर्नुहुन्छ। प्रेरितहरूको पुस्तकमा लेखिएको छ:

“पवित्र आत्माले तिनीहरूलाई एशियामा वचन प्रचार गर्न निषेध गर्नुभयो।”
— प्रेरित १६:६

पछि फेरि लेखिएको छ:

“येशूको आत्माले तिनीहरूलाई जान दिनुभएन।”
— प्रेरित १६:७

यहाँ पवित्र आत्माले प्रेरितहरूको यात्रालाई निर्देशन दिनुभयो। उहाँले कहाँ जानु र कहाँ नजानु भन्ने निर्णय गर्नुभयो। निर्देशन दिनु र योजना बनाउनु चेतनशील व्यक्तिको कार्य हो।

त्यसैगरी, प्रेरित १३:२ मा पवित्र आत्माले भन्नुभयो:

“मेरो निम्ति बारनाबास र शाऊललाई त्यस कामको लागि छुट्याओ, जसका निम्ति मैले तिनीहरूलाई बोलाएको छु।”

यस पदले पवित्र आत्माको उद्देश्य, योजना, र अधिकारलाई प्रकट गर्दछ। “मैले बोलाएको छु” भन्ने वाक्यले उहाँको सक्रिय इच्छा र सार्वभौमिक अधिकारलाई देखाउँछ।

येशूले पनि पवित्र आत्माको इच्छालाई उल्लेख गर्नुभयो:

“हावा जहाँ चाहन्छ त्यहीँ बहन्छ…”
— यूहन्ना ३:८

यस उदाहरणद्वारा येशूले पवित्र आत्माको स्वतन्त्र कार्यलाई चित्रण गर्नुभयो। उहाँ परमेश्वरको सिद्ध इच्छाअनुसार स्वतन्त्र रूपमा काम गर्नुहुन्छ।

प्रारम्भिक चर्चका धर्मशास्त्री Gregory of Nazianzus ले लेखेका छन्:

“पवित्र आत्मा इच्छा गर्ने, काम गर्ने, र जीवन दिने प्रभु हुनुहुन्छ; उहाँ कुनै दास शक्ति होइन।”

यस सत्यले हाम्रो जीवनमा गहिरो प्रभाव पार्छ। पवित्र आत्मासँग इच्छा भएको कारण:

• उहाँले हाम्रो जीवनलाई डोर्याउनुहुन्छ,
• सेवकाईको दिशा दिनुहुन्छ,
• आत्मिक वरदानहरू बाँड्नुहुन्छ,
• र परमेश्वरको योजना पूरा गर्नुहुन्छ।

त्यसैले विश्वासीहरूले आफ्नै इच्छामा मात्र होइन, पवित्र आत्माको इच्छामा समर्पित भएर हिँड्नुपर्छ। जब हामी उहाँको निर्देशनमा जीवन बिताउँछौँ, तब उहाँले हामीलाई परमेश्वरको सिद्ध योजनातर्फ अगुवाइ गर्नुहुन्छ।

यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर इच्छा गर्ने, निर्णय गर्ने, र अधिकारसाथ कार्य गर्ने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

यी सबै काम एउटै आत्माले गर्नुहुन्छ, र उहाँले आफ्नो इच्छाअनुसार प्रत्येकलाई बाँडिदिनुहुन्छ ।
१ कोरिन्थी १२:११

पवित्र आत्माले आफ्नो इच्छाअनुसार आत्मिक वरदानहरू दिनुहुन्छ । इच्छा गर्नु व्यक्तित्वको गुण हो ।

२. पवित्र आत्माले व्यक्तिले गर्ने कार्यहरू गर्नुहुन्छ

(क) उहाँ बोल्नुहुन्छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा बोल्नुहुन्छ। बोल्ने कार्य चेतनशील र जीवित व्यक्तिको गुण हो। कुनै निर्जीव शक्ति वा प्रभावले बोल्न सक्दैन, तर पवित्र आत्माले मानिसहरूसँग संवाद गर्नुहुन्छ, निर्देशन दिनुहुन्छ, चेतावनी दिनुहुन्छ, र परमेश्वरको इच्छा प्रकट गर्नुहुन्छ। यसैले पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, एक जीवित ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

प्रेरितहरूको पुस्तकमा पवित्र आत्माले प्रत्यक्ष रूपमा बोल्नुभएको उल्लेख पाइन्छ:

“जब तिनीहरू प्रभुको सेवा गर्दै उपवास बसेका थिए, पवित्र आत्माले भन्नुभयो, ‘मेरो निम्ति बारनाबास र शाऊललाई त्यस कामको लागि छुट्याओ, जसका निम्ति मैले तिनीहरूलाई बोलाएको छु।’”
— प्रेरित १३:२

यस पदमा पवित्र आत्माले “भन्नुभयो” भनेर स्पष्ट उल्लेख गरिएको छ। यहाँ उहाँले आदेश दिनुभयो, योजना प्रकट गर्नुभयो, र सेवकहरूलाई बोलाउनुभयो। बोल्ने, बोलाउने, र निर्देशन दिने कार्य व्यक्तिको गुण हो।

त्यसैगरी, प्रकाशको पुस्तकमा बारम्बार लेखिएको छ:

“जसको कान छ, उसले सुनोस् कि आत्माले मण्डलीहरूलाई के भन्नुहुन्छ।”
— प्रकाश २:७

यस पदले पवित्र आत्मा आज पनि मण्डलीसँग बोल्नुहुन्छ भन्ने कुरा देखाउँछ। उहाँ परमेश्वरको सत्य प्रकट गर्नुहुन्छ र विश्वासीहरूलाई आत्मिक रूपमा मार्गदर्शन गर्नुहुन्छ।

पवित्र आत्माले चेतावनी पनि दिनुहुन्छ। प्रेरित पावलले लेख्छन्:

“पवित्र आत्माले स्पष्टसँग भन्नुहुन्छ कि पछिल्ला समयमा कतिपय मानिसहरू विश्वासबाट अलग हुनेछन्।”
— १ तिमोथी ४:१

यहाँ पवित्र आत्माले भविष्यका घटनाहरू प्रकट गर्दै चेतावनी दिनुभएको छ। सत्य बोल्नु र भविष्यको कुरा प्रकट गर्नु ईश्वरीय व्यक्तित्वको प्रमाण हो।

येशूले पनि पवित्र आत्माको बोलाइबारे सिकाउनुभयो:

“जब सत्यताको आत्मा आउनुहुन्छ, उहाँले तिमीहरूलाई सबै सत्यतामा डोर्याउनुहुनेछ; किनकि उहाँ आफैंबाट बोल्नुहुनेछैन, तर जे सुन्नुहुन्छ त्यही बोल्नुहुनेछ।”
— यूहन्ना १६:१३

यस पदले पवित्र आत्माको सक्रिय संवादलाई देखाउँछ। उहाँ सत्य बोल्नुहुन्छ, परमेश्वरको इच्छा प्रकट गर्नुहुन्छ, र विश्वासीहरूलाई डोर्याउनुहुन्छ।

पुरानो करारमा पनि पवित्र आत्माले अगमवक्ताहरूद्वारा बोल्नुभएको उल्लेख छ। प्रेरित पत्रुसले लेख्छन्:

“किनकि कुनै पनि अगमवाणी मानिसको इच्छाबाट आएन, तर मानिसहरूले पवित्र आत्माद्वारा प्रेरित भएर परमेश्वरबाट बोले।”
— २ पत्रुस १:२१

यसले देखाउँछ कि सम्पूर्ण धर्मशास्त्रको प्रेरणा पवित्र आत्माबाट आएको हो। उहाँ परमेश्वरको वचन बोल्नुहुने आत्मा हुनुहुन्छ।

प्रारम्भिक चर्चका धर्मशास्त्री Athanasius of Alexandria ले लेखेका छन्:

“पवित्र आत्मा मौन शक्ति होइन; उहाँ बोल्नुहुने, सिकाउनुहुने, र सत्य प्रकट गर्नुहुने प्रभु हुनुहुन्छ।”

यस सत्यले विश्वासीहरूको जीवनमा ठूलो महत्त्व राख्छ। पवित्र आत्मा बोल्नुहुन्छ भन्ने कारण:

• उहाँले परमेश्वरको इच्छा प्रकट गर्नुहुन्छ,
• सत्यतामा डोर्याउनुहुन्छ,
• पापको बोध गराउनुहुन्छ,
• सेवकाईको दिशा दिनुहुन्छ,
• र विश्वासीहरूलाई सान्त्वना दिनुहुन्छ।

त्यसैले विश्वासीहरूले पवित्र आत्माको आवाज सुन्ने संवेदनशील हृदय राख्नुपर्छ। उहाँ आज पनि आफ्नो वचन, प्रार्थना, र आत्मिक अगुवाइद्वारा बोलिरहनुहुन्छ। यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर बोल्नुहुने, निर्देशन दिनुहुने, र सत्य प्रकट गर्नुहुने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

पवित्र आत्माले भन्नुभयो, ‘मेरो निम्ति बारनाबास र शाऊललाई छुट्याओ ।
 प्रेरित १३:२

बोल्ने कार्य चेतनशील व्यक्तिको कार्य हो ।

(ख) उहाँ सिकाउनुहुन्छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा विश्वासीहरूका शिक्षक हुनुहुन्छ। सिकाउने कार्य बुद्धि, ज्ञान, र व्यक्तित्व भएको व्यक्तिले मात्र गर्न सक्छ। कुनै निर्जीव शक्ति वा प्रभावले शिक्षा दिन, सत्य बुझाउन, वा मार्गदर्शन गर्न सक्दैन। तर पवित्र आत्माले परमेश्वरको सत्य प्रकट गर्नुहुन्छ, विश्वासीलाई शिक्षा दिनुहुन्छ, र आत्मिक जीवनमा बढ्न सहायता गर्नुहुन्छ। यसैले पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, जीवित ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

येशू ख्रीष्टले आफ्ना चेलाहरूलाई पवित्र आत्माको शिक्षण सेवकाइबारे प्रतिज्ञा गर्नुभयो:

“तर सहायक अर्थात् पवित्र आत्मा, जसलाई पिताले मेरो नाममा पठाउनुहुनेछ, उहाँले तिमीहरूलाई सबै कुरा सिकाउनुहुनेछ, र मैले तिमीहरूलाई भनेका सबै कुरा सम्झाइदिनुहुनेछ।”
— यूहन्ना १४:२६

यस पदमा “सिकाउनुहुनेछ” भन्ने शब्द अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। पवित्र आत्माले सत्य प्रकट गर्नुहुन्छ, येशूका वचनहरू सम्झाउनुहुन्छ, र विश्वासीहरूलाई परमेश्वरको ज्ञानमा बढाउनुहुन्छ। यदि पवित्र आत्मा केवल शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँले शिक्षा दिन सक्नुहुन्नथ्यो।

येशूले फेरि भन्नुभयो:

“जब सत्यताको आत्मा आउनुहुन्छ, उहाँले तिमीहरूलाई सबै सत्यतामा डोर्याउनुहुनेछ।”
— यूहन्ना १६:१३

पवित्र आत्मा “सत्यताको आत्मा” हुनुहुन्छ। उहाँले गलत र सही छुट्याउन सहायता गर्नुहुन्छ र विश्वासीहरूलाई परमेश्वरको सत्यतामा स्थिर बनाउनुहुन्छ। संसारको ज्ञानले मात्र परमेश्वरलाई पूर्ण रूपमा बुझ्न सकिँदैन; पवित्र आत्माले नै आत्मिक सत्य प्रकट गर्नुहुन्छ।

प्रेरित पावलले पनि लेख्छन्:

“हामीले संसारको आत्मा पाएका छैनौँ, तर परमेश्वरबाट आएको आत्मा पाएका छौँ, ताकि परमेश्वरले हामीलाई दिनुभएका कुराहरू हामी जान्न सकौँ।”
— १ कोरिन्थी २:१२

यस पदले देखाउँछ कि पवित्र आत्माले विश्वासीहरूलाई परमेश्वरका गहिरा सत्यहरू बुझ्न सहायता गर्नुहुन्छ। बाइबल पढ्दा, प्रचार सुन्दा, वा प्रार्थना गर्दा पवित्र आत्माले हाम्रो मन खोल्नुहुन्छ।

प्रेरित यूहन्नाले पनि लेख्छन्:

“उहाँबाट पाएको अभिषेक तिमीहरूमा रहिरहन्छ, र कसैले तिमीहरूलाई सिकाउन आवश्यक पर्दैन; तर उहाँको अभिषेकले तिमीहरूलाई सबै कुराको विषयमा सिकाउँछ।”
— १ यूहन्ना २:२७

यहाँ “अभिषेक” ले पवित्र आत्मालाई जनाउँछ। यसको अर्थ मानिसहरूलाई शिक्षकको आवश्यकता छैन भन्ने होइन, तर अन्तिम रूपमा सत्य बुझाउने कार्य पवित्र आत्माले गर्नुहुन्छ भन्ने हो।

पुरानो करारमा पनि पवित्र आत्मा ज्ञान र शिक्षा दिने आत्माको रूपमा प्रकट हुनुभएको छ। उदाहरणका लागि:

“म उहाँलाई परमेश्वरका आत्माले भरिदिएको छु—बुद्धि, समझ, ज्ञान, र सबै प्रकारका सीपले।”
— प्रस्थान ३१:३

यहाँ पवित्र आत्माले बेजलेललाई मन्दिर निर्माणको काममा ज्ञान र कौशल दिनुभयो।

प्रारम्भिक चर्चका धर्मशास्त्री John Chrysostom ले लेखेका छन्:

“पवित्र आत्मा आत्माका शिक्षक हुनुहुन्छ; उहाँले अज्ञानीलाई सत्यमा डोर्याउनुहुन्छ।”

यस सत्यले विश्वासीहरूको जीवनमा गहिरो महत्त्व राख्छ। पवित्र आत्मा सिकाउनुहुन्छ भन्ने कारण:

• उहाँले बाइबल बुझ्न सहायता गर्नुहुन्छ,
• सत्य र झूट छुट्याउन सिकाउनुहुन्छ,
• पापको बोध गराउनुहुन्छ,
• आत्मिक परिपक्वतामा बढाउनुहुन्छ,
• र येशू ख्रीष्टलाई अझ गहिरो रूपमा चिनाउनुभयो।

यसैले विश्वासीहरूले बाइबल पढ्दा, प्रार्थना गर्दा, र निर्णय गर्दा पवित्र आत्माको शिक्षामा निर्भर हुनुपर्छ। उहाँ हाम्रो महान शिक्षक हुनुहुन्छ।

यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर सत्य सिकाउनुहुने, ज्ञान दिनुहुने, र विश्वासीहरूलाई परमेश्वरको मार्गमा डोर्याउनुहुने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

सहायक अर्थात् पवित्र आत्माले तिमीहरूलाई सबै कुरा सिकाउनुहुनेछ ।
 यूहन्ना १४:२६

(ग) उहाँ मार्गदर्शन गर्नुहुन्छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा विश्वासीहरूको जीवनमा मार्गदर्शक हुनुहुन्छ। उहाँले परमेश्वरको इच्छा देखाउनुहुन्छ, सही बाटोमा डोर्याउनुहुन्छ, पापबाट टाढा राख्नुहुन्छ, र सत्यतामा हिँड्न सहायता गर्नुहुन्छ। मार्गदर्शन गर्ने कार्य चेतनशील, बुद्धिमान, र उद्देश्य भएको व्यक्तिको कार्य हो। यसैले पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, जीवित ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

येशू ख्रीष्टले आफ्ना चेलाहरूलाई भन्नुभयो:

“जब सत्यताको आत्मा आउनुहुन्छ, उहाँले तिमीहरूलाई सबै सत्यतामा डोर्याउनुहुनेछ; किनकि उहाँ आफैंबाट बोल्नुहुनेछैन, तर जे सुन्नुहुन्छ त्यही बोल्नुहुनेछ, र आउन लागेका कुराहरू तिमीहरूलाई बताउनुहुनेछ।”
— यूहन्ना १६:१३

यस पदमा “डोर्याउनुहुनेछ” भन्ने शब्द अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। पवित्र आत्माले विश्वासीहरूलाई सत्यको बाटोमा अगुवाइ गर्नुहुन्छ। संसारमा धेरै भ्रम, झूटा शिक्षा, र आत्मिक धोका छन्, तर पवित्र आत्माले परमेश्वरको सत्यतर्फ मार्गदर्शन गर्नुहुन्छ।

प्रेरित पावलले लेख्छन्:

“किनकि परमेश्वरका आत्माद्वारा डोर्याइनेहरू सबै परमेश्वरका सन्तान हुन्।”
— रोमी ८:१४

साँचो विश्वासीको चिन्ह भनेको पवित्र आत्माको अगुवाइमा हिँड्नु हो। पवित्र आत्माले हाम्रो हृदयमा काम गरेर परमेश्वरको इच्छाअनुसार जीवन बिताउन सहायता गर्नुहुन्छ।

प्रेरितहरूको पुस्तकमा पवित्र आत्माले प्रेरितहरूलाई प्रत्यक्ष मार्गदर्शन गर्नुभएको देखिन्छ:

“पवित्र आत्माले तिनीहरूलाई एशियामा वचन प्रचार गर्न निषेध गर्नुभयो।”
— प्रेरित १६:६

र फेरि:

“येशूको आत्माले तिनीहरूलाई जान दिनुभएन।”
— प्रेरित १६:७

यहाँ पवित्र आत्माले कहाँ जानु र कहाँ नजानु भन्ने निर्देशन दिनुभयो। उहाँले सेवकाईको दिशा निर्धारण गर्नुभयो। यसले पवित्र आत्माको बुद्धि, इच्छा, र अगुवाइलाई प्रकट गर्दछ।

पुरानो करारमा पनि पवित्र आत्माको मार्गदर्शनको उल्लेख पाइन्छ। नहेम्याहले प्रार्थनामा भने:

“तपाईंले तिनीहरूलाई सिकाउन आफ्नो असल आत्मा दिनुभयो।”
— नहेम्याह ९:२०

भजनकार दाऊदले पनि प्रार्थना गरे:

“तपाईंका असल आत्माले मलाई सोझो बाटोमा डोर्याऊन्।”
— भजन १४३:१०

यसले देखाउँछ कि परमेश्वरका जनहरूले पुरानो करारदेखि नै पवित्र आत्माको अगुवाइ खोज्थे।

पवित्र आत्माले केवल बाहिरी दिशा मात्र होइन, भित्री आत्मिक मार्गदर्शन पनि गर्नुहुन्छ। उहाँले:

• सही र गलत छुट्याउन सहायता गर्नुहुन्छ,
• निर्णयहरूमा शान्ति दिनुहुन्छ,
• पापको चेतावनी दिनुहुन्छ,
• सेवकाईको बोलावट प्रकट गर्नुहुन्छ,
• र येशू ख्रीष्टतर्फ डोर्याउनुहुन्छ।

Charles Spurgeon ले भनेका छन्:

“पवित्र आत्मा बिना ख्रीष्टियन जीवन अन्धकारमा यात्रा गर्नुजस्तै हो।”

प्रारम्भिक चर्चका धर्मशास्त्री Cyril of Jerusalem ले लेखेका छन्:

“पवित्र आत्मा विश्वासीहरूको मार्गदर्शक हुनुहुन्छ; उहाँले आत्मालाई सत्य र पवित्रताको बाटोमा अगुवाइ गर्नुहुन्छ।”

यस सत्यले हाम्रो जीवनमा ठूलो महत्त्व राख्छ। आज पनि पवित्र आत्माले:

• बाइबलद्वारा बोल्नुहुन्छ,
• प्रार्थनामा निर्देशन दिनुहुन्छ,
• अन्तर्मनमा शान्ति वा चेतावनी दिनुहुन्छ,
• र परमेश्वरको इच्छामा हिँड्न सहायता गर्नुहुन्छ।

यसैले विश्वासीहरूले आफ्नै समझमा मात्र भर नपरी पवित्र आत्माको अगुवाइ खोज्नुपर्छ। जब हामी उहाँको मार्गदर्शनमा हिँड्छौँ, तब हाम्रो जीवन परमेश्वरको योजनाअनुसार अघि बढ्छ।

यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर सत्यमा डोर्याउनुहुने, जीवनलाई अगुवाइ गर्नुहुने, र परमेश्वरको इच्छामा हिँड्न सहायता गर्नुहुने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

जब सत्यताको आत्मा आउनुहुन्छ, उहाँले तिमीहरूलाई सबै सत्यतामा डोर्याउनुहुनेछ ।
यूहन्ना १६:१३

(घ) उहाँ प्रार्थना गर्नुहुन्छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा विश्वासीहरूको निम्ति बिन्ती गर्नुहुन्छ वा प्रार्थना गर्नुहुन्छ। प्रार्थना गर्नु चेतनशील, प्रेमपूर्ण, र सम्बन्ध राख्ने व्यक्तिको कार्य हो। कुनै निर्जीव शक्ति वा प्रभावले प्रार्थना गर्न सक्दैन, तर पवित्र आत्माले विश्वासीहरूको कमजोरीमा सहायता गर्दै परमेश्वरको इच्छाअनुसार बिन्ती गर्नुहुन्छ। यसैले पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, जीवित ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

प्रेरित पावलले लेख्छन्:

“त्यसैगरी आत्माले पनि हाम्रो दुर्बलतामा सहायता गर्नुहुन्छ। किनकि हामीले कसरी प्रार्थना गर्नुपर्छ सो हामी जान्दैनौँ, तर आत्मा आफैले अवर्णनीय सुस्केराहरूद्वारा हाम्रो निम्ति बिन्ती गर्नुहुन्छ।”
— रोमी ८:२६

यस पदमा “आत्मा आफैले बिन्ती गर्नुहुन्छ” भन्ने वाक्य अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यहाँ पवित्र आत्माले विश्वासीहरूको निम्ति मध्यस्थता गर्नुहुन्छ। जब हामी कमजोर हुन्छौँ, शब्दहरू भेट्टाउन सक्दैनौँ, वा सही तरिकाले प्रार्थना गर्न सक्दैनौँ, तब पवित्र आत्माले हाम्रो हृदयको गहिरो अवस्थालाई परमेश्वरसमक्ष प्रस्तुत गर्नुहुन्छ।

“अवर्णनीय सुस्केराहरू” भन्ने अभिव्यक्तिले गहिरो आत्मिक संवेदनशीलतालाई जनाउँछ। यसले देखाउँछ कि पवित्र आत्मा हाम्रो पीडा, संघर्ष, आँसु, र आवश्यकतामा सहभागी हुनुहुन्छ। उहाँ केवल टाढाको शक्ति होइन, तर प्रेमपूर्ण सहायक हुनुहुन्छ।

अर्को पदमा प्रेरित पावल भन्छन्:

“हृदयहरूको जाँच गर्नुहुनेले आत्माको अभिप्राय जान्नुहुन्छ, किनकि आत्माले परमेश्वरको इच्छाअनुसार पवित्र जनहरूको निम्ति बिन्ती गर्नुहुन्छ।”
— रोमी ८:२७

यस पदले पवित्र आत्माको प्रार्थना सधैँ परमेश्वरको सिद्ध इच्छाअनुसार हुन्छ भन्ने कुरा देखाउँछ। मानिसहरूको प्रार्थना कहिलेकाहीँ स्वार्थपूर्ण वा कमजोर हुन सक्छ, तर पवित्र आत्माको बिन्ती पूर्ण र शुद्ध हुन्छ।

बाइबलले येशू ख्रीष्टलाई पनि हाम्रो मध्यस्थकर्ता भनेर सिकाउँछ:

“उहाँ तिनीहरूका निम्ति बिन्ती गर्न सधैँ जीवित हुनुहुन्छ।”
— हिब्रू ७:२५

यसरी येशू स्वर्गमा हाम्रो निम्ति मध्यस्थता गर्नुहुन्छ भने पवित्र आत्मा हाम्रो हृदयभित्र कार्य गर्दै प्रार्थनामा सहायता गर्नुहुन्छ। त्रिएक परमेश्वरको अद्भुत कार्यमा पिता सुन्नुहुन्छ, पुत्र मध्यस्थता गर्नुहुन्छ, र पवित्र आत्मा हाम्रो भित्र बिन्ती गर्नुहुन्छ।

येशूले पवित्र आत्मालाई “सहायक” (Comforter/Helper) भन्नुभयो:

“म पितासँग बिन्ती गर्नेछु, अनि उहाँले तिमीहरूलाई अर्को सहायक दिनुहुनेछ।”
— यूहन्ना १४:१६

“सहायक” भन्ने ग्रीक शब्द Parakletos हो, जसको अर्थ हाम्रो पक्षमा उभिने, सहायता गर्ने, वा मध्यस्थता गर्ने व्यक्ति भन्ने हुन्छ। पवित्र आत्मा हाम्रो जीवनमा निरन्तर सहायता गर्ने दिव्य सहायक हुनुहुन्छ।

John Owen ले लेखेका छन्:

“पवित्र आत्मा विश्वासीहरूको हृदयमा प्रार्थनाको आत्मा हुनुहुन्छ; उहाँले विश्वास, तृष्णा, र बिन्ती उत्पन्न गर्नुहुन्छ।”

त्यसैगरी Martin Luther ले भनेका छन्:

“जब हामी प्रार्थना गर्न असक्षम हुन्छौँ, पवित्र आत्माले हाम्रो निम्ति परमेश्वरसँग कुरा गर्नुहुन्छ।”

यस सत्यले विश्वासीहरूको जीवनमा ठूलो सान्त्वना दिन्छ। पवित्र आत्मा प्रार्थना गर्नुहुन्छ भन्ने कारण:

• हामी एक्ला छैनौँ,
• हाम्रो कमजोरीमा उहाँ सहायता गर्नुहुन्छ,
• हाम्रो पीडालाई बुझ्नुहुन्छ,
• र परमेश्वरको इच्छाअनुसार हाम्रो निम्ति बिन्ती गर्नुहुन्छ।

यसैले विश्वासीहरूले प्रार्थनामा पवित्र आत्माको सहायतामा निर्भर हुनुपर्छ। केवल आफ्नै शब्द वा क्षमतामा होइन, तर पवित्र आत्माको अगुवाइमा प्रार्थना गर्न सिक्नुपर्छ।

यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर हाम्रो निम्ति बिन्ती गर्नुहुने, सहायता गर्नुहुने, र परमेश्वरसँग सम्बन्धमा अगुवाइ गर्नुहुने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

आत्मा आफैले अवर्णनीय सुस्केराहरूद्वारा हाम्रो निम्ति बिन्ती गर्नुहुन्छ ।
रोमी ८:२६

(ङ) उहाँलाई झूट बोल्न सकिन्छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि मानिसहरूले पवित्र आत्मासँग झूट बोल्न सक्छन्। झूट बोलिनु भनेको सम्बन्ध र चेतनशील व्यक्तित्वको प्रमाण हो। कुनै निर्जीव शक्ति वा प्रभावसँग झूट बोल्न सकिँदैन, तर व्यक्तिसँग मात्र झूट बोल्न सकिन्छ। यसैले पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, जीवित ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ।

यस सत्यलाई सबैभन्दा स्पष्ट रूपमा अननियास र सफिराको घटनामा देख्न सकिन्छ। प्रेरितहरूको पुस्तकमा लेखिएको छ:

“तर पत्रुसले भने, ‘अननियास, किन शैतानले तिम्रो हृदय भरिदियो कि तिमीले पवित्र आत्मासँग झूट बोल्यौ र जमिनको मूल्यको केही भाग आफूसँग राख्यौ?’”
— प्रेरित ५:३

पछि पत्रुसले फेरि भने:

“तिमीले मानिसहरूसँग होइन, परमेश्वरसँग झूट बोलेका हौ।”
— प्रेरित ५:४

यी दुई पद अत्यन्त महत्वपूर्ण छन्। पहिलो पदमा अननियासले “पवित्र आत्मासँग झूट बोलेको” भनिएको छ, र दोस्रो पदमा “परमेश्वरसँग झूट बोलेको” भनिएको छ। यसले दुईवटा सत्य स्पष्ट गर्दछ:

1. पवित्र आत्मा एक व्यक्ति हुनुहुन्छ, किनकि उहाँसँग झूट बोल्न सकिन्छ।
2. पवित्र आत्मा परमेश्वर हुनुहुन्छ, किनकि पवित्र आत्मासँग झूट बोल्नु भनेको परमेश्वरसँग झूट बोल्नु हो।

यदि पवित्र आत्मा केवल शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँसँग झूट बोल्नु सम्भव हुने थिएन। उदाहरणका लागि, कसैले बिजुली वा हावासँग झूट बोल्न सक्दैन। तर पवित्र आत्मा चेतनशील, जान्ने, र सम्बन्ध राख्ने व्यक्ति हुनुहुन्छ।

अननियास र सफिराले आफ्नो सम्पत्तिको केही भाग लुकाएर सबै दिएको जस्तो देखाए। उनीहरूको समस्या केवल पैसा लुकाउनु मात्र थिएन, तर पवित्र आत्माको उपस्थितिमा कपट गर्नु थियो। उनीहरूले मण्डलीलाई धोका दिन खोजे, तर वास्तवमा पवित्र आत्मासँग झूट बोले।

यस घटनाले प्रारम्भिक मण्डलीमा पवित्र आत्माको पवित्रता र अधिकारलाई देखाउँछ। पवित्र आत्मा केवल प्रभाव वा शक्ति होइन, मण्डलीभित्र कार्य गर्ने जीवित प्रभु हुनुहुन्छ।

येशूले पनि पवित्र आत्माको विरुद्धमा गम्भीर चेतावनी दिनुभयो:

“पवित्र आत्माको विरुद्धमा बोल्ने मानिसलाई क्षमा गरिनेछैन।”
— मत्ती १२:३२

यसले पवित्र आत्माको ईश्वरीय महिमा र व्यक्तित्वलाई अझ स्पष्ट पार्दछ। उहाँको विरुद्धमा जानु भनेको परमेश्वरको विरुद्धमा जानु हो।

प्रारम्भिक चर्चका धर्मशास्त्री Athanasius of Alexandria ले लेखेका छन्:

“यदि पवित्र आत्मा सृष्टि गरिएको शक्ति मात्र हुनुहुन्थ्यो भने उहाँसँग झूट बोलिनु परमेश्वरसँग झूट बोलेसरह कसरी हुन्थ्यो?”

त्यसैगरी John Calvin ले भनेका छन्:

“अननियासको घटनाले पवित्र आत्माको पूर्ण ईश्वरत्व र व्यक्तित्वलाई प्रकट गर्दछ।”

यस सत्यले हाम्रो जीवनमा गहिरो शिक्षा दिन्छ। पवित्र आत्मालाई झूट बोल्न सकिन्छ भन्ने कारण:

• उहाँ हाम्रो हृदय जान्नुहुन्छ,
• उहाँसँग कपट गर्न सकिँदैन,
• उहाँ सत्यको आत्मा हुनुहुन्छ,
• र उहाँ पवित्र जीवन चाहनुहुन्छ।

त्यसैले विश्वासीहरूले पवित्र आत्माको सामु इमानदार, पवित्र, र सत्यनिष्ठ जीवन बिताउनुपर्छ। बाहिरी धार्मिकता देखाएर मानिसहरूलाई धोका दिन सकिएला, तर पवित्र आत्मालाई कहिल्यै धोका दिन सकिँदैन।

यसैले पवित्र आत्मा कुनै निर्जीव शक्ति होइन, तर सत्य जान्नुहुने, पवित्रता चाहनुहुने, र मानिसहरूसँग सम्बन्ध राख्नुहुने जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

हननियास र सफिराको घटनामा प्रेरित पत्रुसले भने:

तिमीले मानिसहरूसँग होइन, परमेश्वरसँग झूट बोलेका हौ ।
 प्रेरित ५:३–४

यस घटनामा पवित्र आत्मालाई परमेश्वर पनि भनिएको छ ।

३. पवित्र आत्मा परमेश्वर हुनुहुन्छ

बाइबलले पवित्र आत्मालाई केवल व्यक्ति मात्र नभई परमेश्वर पनि घोषणा गर्दछ । बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा केवल शक्ति, प्रभाव, वा दूत मात्र होइन, उहाँ स्वयं परमेश्वर हुनुहुन्छ। उहाँ त्रिएक परमेश्वरको तेस्रो व्यक्ति हुनुहुन्छ, पिता परमेश्वर, पुत्र येशू ख्रीष्ट, र पवित्र आत्मा। यद्यपि तीन व्यक्तित्व हुनुहुन्छ, उहाँहरू एउटै ईश्वरीय स्वभावमा एक हुनुहुन्छ। त्यसैले पवित्र आत्मा पूर्ण रूपमा ईश्वर हुनुहुन्छ।

धेरै मानिसहरूले पवित्र आत्मालाई केवल “परमेश्वरको शक्ति” को रूपमा बुझ्छन्, तर धर्मशास्त्रले उहाँलाई परमेश्वरका गुणहरू, कार्यहरू, र सम्मान प्रदान गर्दछ। बाइबलका धेरै पदहरूले पवित्र आत्माको ईश्वरत्वलाई स्पष्ट पार्दछन्।

(क) उहाँ सर्वव्यापी हुनुहुन्छ

पवित्र आत्मा परमेश्वर हुनुहुन्छ भन्ने एक महत्वपूर्ण प्रमाण उहाँको सर्वव्यापीता हो। “सर्वव्यापी” भन्नाले उहाँ एकै समयमा सबै ठाउँमा उपस्थित हुनुहुन्छ भन्ने अर्थ हुन्छ। यो गुण कुनै सृष्टि गरिएको वस्तु वा शक्ति होइन, केवल परमेश्वरमा मात्र हुन्छ।

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा कुनै सीमित स्थानमा बाँधिनुहुन्न, तर सम्पूर्ण सृष्टिमा एकै समयमा उपस्थित हुनुहुन्छ । यसले पवित्र आत्माको कार्य स्वतन्त्र र सीमाहीन छ भन्ने देखाउँछ। उहाँलाई कुनै मानिस वा स्थानले नियन्त्रण गर्न सक्दैन।

सर्वव्यापी हुनुको अर्थ:

• पवित्र आत्मा एउटै समयमा सबै विश्वासीसँग हुनुहुन्छ
• उहाँले सबै प्रार्थना सुन्नुहुन्छ
• उहाँ सबै मण्डलीमा एकै समयमा कार्य गर्नुहुन्छ
• उहाँ प्रत्येक विश्वासीको हृदयमा वास गर्नुहुन्छ

यसले पवित्र आत्मा कुनै “भाग गरिएको शक्ति” होइन, तर पूर्ण रूपमा हरेक स्थानमा उपस्थित हुने परमेश्वर हुनुहुन्छ भन्ने देखाउँछ। पवित्र आत्मा सर्वव्यापी हुनुहुन्छ भन्ने सत्यले उहाँ परमेश्वर हुनुहुन्छ भन्ने कुरा प्रमाणित गर्छ। उहाँ कुनै सीमित शक्ति होइन, तर सबै ठाउँमा उपस्थित, सबै हृदयमा कार्य गर्ने, र सम्पूर्ण सृष्टिमा सक्रिय जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

म तपाईंको आत्माबाट कहाँ जाऊँ?
भजन १३९:७

(ख) उहाँ सर्वज्ञ हुनुहुन्छ

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा सर्वज्ञ हुनुहुन्छ—अर्थात् उहाँले सबै कुरा जान्नुहुन्छ। “सर्वज्ञता” भनेको कुनै पनि कुरा लुकेको नहुने गरी पूर्ण ज्ञान हुनु हो। यो गुण केवल परमेश्वरमा मात्र हुन्छ। पवित्र आत्माले परमेश्वरका गहिरा रहस्यदेखि लिएर मानिसको हृदयसम्म सबै कुरा जान्नुहुन्छ, त्यसैले उहाँ परमेश्वर हुनुहुन्छ।

आत्माले सबै कुरा, परमेश्वरका गहिरा कुराहरू समेत खोजी गर्नुहुन्छ ।
 १ कोरिन्थी २:१०

(ग) उहाँ सृष्टिमा सक्रिय हुनुहुन्थ्यो

बाइबलले स्पष्ट रूपमा देखाउँछ कि पवित्र आत्मा सृष्टिको प्रारम्भदेखि नै सक्रिय हुनुहुन्थ्यो। सृष्टि केवल पिता परमेश्वरको योजना र पुत्र येशू ख्रीष्टको कार्य मात्र होइन, पवित्र आत्माको शक्तिद्वारा पनि सम्पन्न भएको हो। यसले देखाउँछ कि पवित्र आत्मा सृष्टि गरिएको शक्ति होइन, तर सृष्टिमा सहभागी जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ।

परमेश्वरका आत्मा पानीमाथि मडारिरहनुभएको थियो ।
उत्पत्ति १:२

यहाँ प्रयोग भएको हिब्रू शब्द “राखाफ” (רָחַף) को अर्थ चरा आफ्नो बच्चामाथि फर्फराउनु जस्तो संरक्षण गर्नु हो (व्यवस्था ३२:११) । यसले पवित्र आत्माको संवेदनशील र सक्रिय उपस्थितिलाई देखाउँछ ।

४. येशूले पवित्र आत्मालाई व्यक्ति भनेर प्रस्तुत गर्नुभयो

बाइबलमा येशू ख्रीष्टले पवित्र आत्मालाई स्पष्ट रूपमा “व्यक्ति” (Person) जस्तो सम्बन्ध राखेर प्रस्तुत गर्नुभएको छ। उहाँले पवित्र आत्मालाई कुनै शक्ति, ऊर्जा, वा प्रभावको रूपमा होइन, तर बोल्ने, सिकाउने, पठाइने, सुन्ने, र मार्गदर्शन गर्ने जीवित “सहायक” (Helper/Comforter) को रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो। यसले पवित्र आत्मा एक ईश्वरीय व्यक्ति हुनुहुन्छ भन्ने कुरा बलियो बनाउँछ। येशूले पवित्र आत्मालाई “सहायक” (Helper/Comforter) भनेर बोलाउनुभयो ।

म पितासँग बिन्ती गर्नेछु, अनि उहाँले तिमीहरूलाई अर्को सहायक दिनुहुनेछ ।
 यूहन्ना १४:१६

“अर्को सहायक” भन्ने ग्रीक शब्द Allos Parakletos हो, जसको अर्थ “उस्तै प्रकारको अर्को व्यक्ति” भन्ने हुन्छ । अर्थात्, येशूले आफ्नै जस्तै एक दिव्य व्यक्तित्व आउने प्रतिज्ञा गर्नुभयो ।

५. प्रारम्भिक मण्डलीको विश्वास

प्रारम्भिक ख्रीष्टियन मण्डलीले पवित्र आत्मालाई परमेश्वर र व्यक्ति दुवैको रूपमा स्वीकार गरेको थियो ।

(क) नाइसिया सभाको ऐतिहासिक घोषणा (सन् ३२५)

First Council of Nicaea ले येशू ख्रीष्टको ईश्वरत्वलाई पुष्टि गर्‍यो, र पछि First Council of Constantinople मा पवित्र आत्माको पूर्ण ईश्वरत्वलाई औपचारिक रूपमा स्वीकार गरियो ।

त्यहाँ घोषणा गरियो:

“हामी पवित्र आत्मामा विश्वास गर्दछौँ, जो प्रभु हुनुहुन्छ र जीवन दिनुहुन्छ ।”

यसले प्रारम्भिक मण्डलीले पवित्र आत्मालाई केवल शक्ति होइन, प्रभु परमेश्वरको रूपमा बुझेको देखाउँछ ।

६. प्रसिद्ध धर्मशास्त्रीहरूको विचार

A. W. Tozer ले भनेका छन्:

पवित्र आत्मा कुनै प्रभाव होइन; उहाँ एक व्यक्ति हुनुहुन्छ ।

Billy Graham ले आफ्नो पुस्तक The Holy Spirit मा लेख्छन्:

पवित्र आत्मा ईश्वरीय शक्ति मात्र होइन; उहाँ स्वयं परमेश्वर हुनुहुन्छ ।

७. हाम्रो जीवनमा यसको महत्त्व

यदि पवित्र आत्मा एक व्यक्ति हुनुहुन्छ भने:

• हामी उहाँसँग संगति गर्न सक्छौँ ।
• उहाँलाई प्रेम गर्न सक्छौँ ।
• उहाँको आवाज सुन्न सक्छौँ ।
• उहाँलाई शोकित पनि पार्न सक्छौँ ।
• उहाँले हामीलाई डोर्याउनुहुन्छ, सच्याउनुहुन्छ, र सान्त्वना दिनुहुन्छ ।

यसैले विश्वासीहरूले पवित्र आत्मालाई “यो” भनेर होइन, “उहाँ” भनेर आदरपूर्वक सम्बोधन गर्नुपर्छ ।

निष्कर्ष

बाइबलले स्पष्ट रूपमा सिकाउँछ कि पवित्र आत्मा केवल शक्ति होइन, जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ । उहाँमा बुद्धि, भावना, इच्छा, प्रेम, र कार्य गर्ने क्षमता छ । उहाँ बोल्नुहुन्छ, सिकाउनुहुन्छ, डोर्याउनुहुन्छ, र विश्वासीहरूसँग संगति गर्नुहुन्छ । प्रारम्भिक मण्डलीदेखि आजसम्म साँचो ख्रीष्टियन विश्वासले पवित्र आत्मालाई त्रिएक परमेश्वरको तेस्रो व्यक्तिको रूपमा स्वीकार गर्दै आएको छ । यसैले हामीले पवित्र आत्मालाई केवल शक्ति वा प्रभावको रूपमा होइन, हाम्रो जीवनमा वास गर्नुहुने जीवित प्रभु परमेश्वरको रूपमा सम्मान, आराधना, र आज्ञापालन गर्नुपर्छ । “प्रभु येशू ख्रीष्टको अनुग्रह, परमेश्वरको प्रेम, र पवित्र आत्माको सहभागिता तिमीहरू सबैसँग रहोस् ।”  २ कोरिन्थी १३:१४