परिचय
पवित्र बाइबलमा रहेका ऐतिहासिक पुस्तकहरू तथा ठूला अगमवक्ताहरूका पुस्तकहरूले परमेश्वर र मानिसबीचको सम्बन्ध, इस्राएलको इतिहास, मानिसको पाप, परमेश्वरको न्याय तथा उद्धारको योजनालाई विभिन्न दृष्टिकोणबाट प्रस्तुत गरेका छन् । तीमध्ये यशैया पुस्तक मेरो लागि विशेष महत्त्वपूर्ण पुस्तक हो । यस पुस्तकमा तत्कालीन इस्राएलको सामाजिक, धार्मिक र राजनीतिक अवस्थाको चित्रण मात्र नभई परमेश्वरको पवित्रता, न्याय, अनुग्रह, पश्चात्ताप, उद्धार र आउने मसीहसम्बन्धी अत्यन्त गहिरा सन्देशहरू पाइन्छन् ।
यशैया पुस्तकलाई अध्ययन गर्दा मैले एउटा महत्वपूर्ण कुरा बुझ्न सकेँ । परमेश्वरको न्याय र उहाँको प्रेम एक अर्काका विरोधी होइनन् । मानिसको पापप्रति परमेश्वर गम्भीर हुनुहुन्छ, तर उहाँले मानिसलाई विनाशमा छोड्न चाहनुहुन्न । त्यसैले न्यायको चेतावनीसँगै उहाँले उद्धारको बाटो र भविष्यको आशा पनि दिनुहुन्छ । यही कारणले यशैयाको सन्देश केवल प्राचीन इस्राएलका लागि मात्र नभई आजका विश्वासीहरूका लागि पनि उत्तिकै सान्दर्भिक देखिन्छ ।
यशैया पुस्तकको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
यशैया पुस्तकका अगमवक्ता यशैया थिए । पुस्तकको सुरुवातमै उनी आमोजका छोरा भएको उल्लेख गरिएको छ र उनले यहूदा तथा यरूशलेमको विषयमा दर्शन प्राप्त गरेको बताइएको छ (यशैया १:१) । उनको सेवाकाल यहूदाका राजाहरू उज्जियाह, योताम, आहाज र हिजकियाहको समयसँग सम्बन्धित थियो ।
यो समय यहूदाको इतिहासमा अत्यन्त चुनौतीपूर्ण थियो । वरिपरिका राष्ट्रहरू शक्तिशाली बन्दै गइरहेका थिए । अश्शूर साम्राज्यको शक्ति बढिरहेको थियो र इस्राएल तथा यहूदामाथि राजनीतिक तथा सैन्य दबाब बढ्दै थियो । यस्तो परिस्थितिमा मानिसहरू परमेश्वरमा भरोसा गर्नुको सट्टा राजनीतिक गठबन्धन, सैन्य शक्ति र मानवीय उपायमा भरोसा गर्न खोजिरहेका थिए ।
यशैयाले यस्तो परिस्थितिमा मानिसहरूलाई परमेश्वरतर्फ फर्कन आह्वान गरे । उनको सन्देशको केन्द्रमा केवल राजनीतिक संकट थिएन; वास्तविक समस्या आत्मिक संकट थियो । बाहिरी शत्रुभन्दा गम्भीर समस्या मानिसहरूको हृदयमा रहेको पाप, अन्याय, मूर्तिपूजा र परमेश्वरप्रतिको अविश्वास थियो ।
यसबाट मैले सिकेको पहिलो पाठ के हो भने, समाजमा देखिने धेरै संकटको जड केवल बाहिरी परिस्थिति होइन, मानिसको हृदय र परमेश्वरसँगको सम्बन्ध पनि हो । आज पनि मानिसले आर्थिक, राजनीतिक वा सामाजिक समस्याको समाधान खोज्छ, तर आफ्नो नैतिक र आत्मिक अवस्थालाई बेवास्ता गर्न सक्छ । यशैयाको सन्देशले मलाई समस्या समाधान गर्नुभन्दा पहिले आफ्नै हृदय जाँच्नुपर्ने कुरा सम्झाउँछ ।
यशैया पुस्तकको मुख्य विषयवस्तु
परमेश्वरको पवित्रता
यशैया पुस्तकको सबैभन्दा प्रभावशाली विषयमध्ये एक परमेश्वरको पवित्रता हो । यशैया ६ अध्यायमा यशैयाले परमेश्वरलाई उच्च र उचालिएको सिंहासनमा विराजमान देख्छन् । स्वर्गदूतहरूले निरन्तर “पवित्र, पवित्र, पवित्र” भनेर परमेश्वरको स्तुति गरिरहेका हुन्छन् (यशैया ६:१–३) ।
परमेश्वरको पवित्रताको दर्शन पाएपछि यशैयाले आफ्नै अवस्थालाई पनि पहिचान गरे । उनले आफू अशुद्ध ओठ भएको मानिस भएको स्वीकार गरे (यशैया ६:५) । यहाँ एउटा गहिरो आत्मिक सत्य देखिन्छ—जब मानिसले परमेश्वरको पवित्रतालाई गहिरो रूपमा बुझ्छ, तब उसले आफ्नै पापपूर्ण अवस्थालाई पनि स्पष्ट रूपमा देख्न थाल्छ ।
यसले मेरो व्यक्तिगत जीवनमा पनि चुनौती दिएको छ । कहिलेकाहीँ मानिसले आफूलाई अरूसँग तुलना गरेर आफू ठीक छु भन्ने सोच्न सक्छ । तर परमेश्वरको पवित्रता नै हाम्रो मापदण्ड हो । त्यसैले मेरो जीवनको प्रश्न “म अरूभन्दा राम्रो छु कि छैन?” मात्र होइन, “म परमेश्वरको पवित्रताको सामु कस्तो छु?” भन्ने हुनुपर्छ ।
पाप र परमेश्वरको न्याय
यशैयाले यहूदाको पापप्रति कठोर चेतावनी दिएका छन् । मानिसहरूले धार्मिक गतिविधि गरिरहेका भए पनि उनीहरूको जीवनमा न्याय, धार्मिकता र परमेश्वरप्रतिको वास्तविक आज्ञाकारिता कमजोर थियो ।
यशैया १:११–१७ मा परमेश्वरले बाहिरी धार्मिक कर्मभन्दा न्याय र धार्मिक जीवनलाई प्राथमिकता दिनुभएको देखिन्छ । विशेष गरी कमजोर, अनाथ र विधवाको पक्षमा न्याय गर्नुपर्ने कुरालाई जोड दिइएको छ ।
यसले मलाई एउटा महत्वपूर्ण कुरा सिकाएको छ । साँचो विश्वास केवल धार्मिक कार्यक्रममा सहभागी हुनु वा मुखले परमेश्वरको नाम लिनु होइन; विश्वासले हाम्रो व्यवहार र चरित्रमा पनि परिवर्तन ल्याउनुपर्छ ।
आज मण्डलीमा उपस्थित हुनु, प्रार्थना गर्नु, गीत गाउनु र बाइबल पढ्नु आवश्यक छन् । तर यी सबै कुरासँगै हाम्रो जीवनमा सत्यता, प्रेम, क्षमा, न्याय, नम्रता र सेवाको व्यवहार देखिनुपर्छ । यशैयाको सन्देशले धार्मिक जीवन र दैनिक व्यवहारबीचको सम्बन्धलाई गम्भीरतापूर्वक सोच्न बाध्य बनाउँछ ।
न्यायसँगै उद्धारको आशा
यशैयाको पुस्तक केवल न्याय र विनाशको पुस्तक होइन । यसको अर्को अत्यन्त सुन्दर पक्ष उद्धारको आशा हो । मानिसले परमेश्वरको विरुद्धमा विद्रोह गरे पनि परमेश्वरले आफ्नो करार र उद्धारको योजनालाई त्याग्नुभएन । यशैया ९:६–७ मा आउने शासक र मसीहको विषयमा आशाको घोषणा गरिएको छ । “हाम्रा निम्ति एउटा बालक जन्मनुभएको छ” भन्ने भविष्यवाणीले भविष्यमा आउने विशेष उद्धारकर्तातर्फ संकेत गर्छ । त्यस्तै यशैया ११ अध्यायमा दाऊदको मूलबाट निस्कने हाँगाको विषयमा वर्णन गरिएको छ । उहाँमाथि परमेश्वरको आत्मा रहनेछ र उहाँले धार्मिकता तथा न्यायका साथ शासन गर्नुहुनेछ ।
यस्ता खण्डहरू पढ्दा मलाई एउटा गहिरो आत्मिक सत्य बुझिन्छ । परमेश्वरको योजना मानिसको असफलताभन्दा ठूलो हुन्छ । मानिस असफल हुन सक्छ, राष्ट्रहरू परिवर्तन हुन सक्छन् र राजनीतिक शक्ति उठ्न तथा पतन हुन सक्छन्, तर परमेश्वरको उद्धारको योजना स्थिर रहन्छ ।
यशैया पुस्तक र नयाँ करारबीचको सम्बन्ध
यशैया पुस्तकको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष यसको नयाँ करारसँगको सम्बन्ध हो । नयाँ करारका लेखकहरूले यशैयाका धेरै खण्डहरूलाई येशू ख्रीष्टको जीवन, सेवकाइ र उद्धारकार्यसँग सम्बन्धित गरेका छन् । विशेष गरी यशैया ७:१४, ९:१–७, ११:१–१०, ४२:१–९, ५३ अध्याय आदि खण्डहरू मसीही व्याख्यामा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन् । मत्तीको सुसमाचारले गालील क्षेत्रमा येशूको सेवकाइलाई यशैया ९:१–२ को प्रकाशसँग जोड्छ (मत्ती ४:१४–१६) । यसले यशैयाको भविष्यसूचक सन्देश र येशू ख्रीष्टको सेवकाइबीचको सम्बन्ध देखाउँछ ।
त्यसैगरी यशैया ५३ मा वर्णन गरिएको पीडित सेवकको चित्र ख्रीष्टको दुःख, अस्वीकार र मानिसहरूको पापका निम्ति उहाँले सहनुभएको कष्टसँग जोडेर बुझिन्छ । प्रेरित फिलिप्पले पनि यशैया ५३ को खण्डलाई येशू ख्रीष्टको सन्दर्भमा व्याख्या गरेका थिए (प्रेरित ८:३०–३५) ।
यसबाट मैले के अनुभव गरेँ भने, पुरानो करार र नयाँ करारलाई अलग–अलग पुस्तकको रूपमा मात्र पढ्दा बाइबलको समग्र उद्धारको कथा पूर्ण रूपमा बुझ्न कठिन हुन्छ । पुरानो करारमा दिइएका प्रतिज्ञा, भविष्यवाणी र आशाहरू नयाँ करारमा ख्रीष्टको जीवन र कार्यसँग जोडिन्छन् ।
यशैया ५३ र येशू ख्रीष्ट
यशैया ५३ मेरो लागि यस पुस्तकको सबैभन्दा मन छुने अध्यायहरूमध्ये एक हो । यस अध्यायमा परमेश्वरका सेवकले दुःख सहनुपर्ने, मानिसहरूद्वारा तिरस्कृत हुनुपर्ने र अरूहरूको अधर्मका निम्ति कष्ट भोग्नुपर्ने चित्र प्रस्तुत गरिएको छ ।
“हाम्रा अपराधहरूको कारण उहाँ घाइते हुनुभयो” भन्ने विचारले ख्रीष्टको क्रूसको अर्थलाई सम्झाउँछ (यशैया ५३:५) । यहाँ उद्धार केवल मानिसको असल कामबाट प्राप्त हुने कुरा होइन; परमेश्वरको सेवकले मानिसहरूको स्थानमा दुःख भोग्ने विचार प्रस्तुत गरिएको छ ।
नयाँ करारमा येशू ख्रीष्टको क्रूसको मृत्यु र पुनरुत्थानलाई मानव पापबाट उद्धारको केन्द्र मानिन्छ । त्यसैले यशैया ५३ पढ्दा मैले ख्रीष्टको बलिदानलाई अझ गहिरो रूपमा बुझ्ने अवसर पाएको महसुस गर्छु । यसले व्यक्तिगत रूपमा मलाई एउटा प्रश्न पनि गर्छ । यदि ख्रीष्टले मेरो उद्धारका निम्ति यति ठूलो मूल्य चुकाउनुभयो भने, मेरो जीवन उहाँप्रति कस्तो हुनुपर्छ?
यसको उत्तर केवल भावनात्मक कृतज्ञता होइन । मेरो जीवनमा आज्ञाकारिता, पवित्रता, प्रेम र सेवाको फल देखिनुपर्छ ।
नयाँ करार र विश्वासी जीवनसँग यसको सम्बन्ध
यशैया पुस्तकको सन्देश आजको विश्वासी जीवनसँग धेरै प्रकारले जोडिन्छ । पहिलो, परमेश्वरमा भरोसा गर्नुपर्छ । यहूदाका मानिसहरू राजनीतिक र सैन्य शक्तिमा भरोसा गर्न खोजिरहेका थिए । यशैयाले उनीहरूलाई परमेश्वरमा फर्कन आह्वान गरे । आज पनि मानिसले पैसा, सम्बन्ध, शक्ति, शिक्षा, पद वा आफ्नै क्षमतामा मात्र भरोसा गर्न सक्छ । यी कुराहरू आवश्यक भए पनि अन्तिम भरोसा परमेश्वरमा हुनुपर्छ ।
दोस्रो, पापलाई सामान्य ठान्नु हुँदैन । आजको संसारले धेरै गलत कुरालाई सामान्य बनाइदिन सक्छ । तर परमेश्वरको दृष्टिमा पापको गम्भीरता परिवर्तन हुँदैन । यशैयाको सन्देशले आत्मिक आत्मपरीक्षण गर्न सिकाउँछ ।
तेस्रो, विश्वास र व्यवहारबीच सम्बन्ध हुनुपर्छ । मण्डलीभित्रको हाम्रो धार्मिक जीवन र मण्डलीबाहिरको व्यवहार एउटै हुनुपर्छ । गरीब, कमजोर, अन्यायमा परेका र आवश्यकता भएका मानिसप्रति हाम्रो व्यवहारले हाम्रो विश्वासको वास्तविकता देखाउँछ ।
चौथो, कठिन परिस्थितिमा पनि आशा राख्नुपर्छ । यशैयाको समयमा राजनीतिक संकट र राष्ट्रिय अस्थिरता थियो । तर त्यही अन्धकारको बीचमा परमेश्वरले उद्धारको आशा दिनुभयो । आजको कठिन परिस्थितिमा पनि विश्वासीले परमेश्वरको प्रतिज्ञामा भरोसा राख्न सक्छ ।
आजको मण्डलीका लागि यशैयाको सन्देश
आजको मण्डलीले पनि यशैयाबाट धेरै कुरा सिक्न सक्छ । पहिलो कुरा, मण्डलीले परमेश्वरको पवित्रतालाई गम्भीरतापूर्वक प्रस्तुत गर्नुपर्छ । परमेश्वर प्रेम हुनुहुन्छ भन्ने सत्यसँगै उहाँ पवित्र र न्यायी हुनुहुन्छ भन्ने सत्य पनि सिकाउनुपर्छ ।
दोस्रो कुरा, सुसमाचार र सामाजिक जिम्मेवारीबीच विभाजन गर्नु हुँदैन । यशैयाले परमेश्वरको आराधनासँगै न्याय, धार्मिकता र कमजोरहरूको पक्षमा उभिनुपर्ने कुरा जोड दिएका छन् ।
तेस्रो कुरा, ख्रीष्टमा रहेको आशा स्पष्ट रूपमा प्रचार गर्नुपर्छ । मानिसको समस्या केवल आर्थिक, राजनीतिक वा सामाजिक समस्या होइन; मूल समस्या पाप हो । त्यसैले ख्रीष्टमा पाइने क्षमा र उद्धारको सुसमाचार आज पनि अपरिहार्य छ ।
चौथो कुरा, मण्डली आफैंले पनि आत्मपरीक्षण गर्नुपर्छ । बाहिरी धार्मिक गतिविधि धेरै भए पनि यदि प्रेम, न्याय, पवित्रता र सत्यता छैन भने यशैयाको चेतावनी आज पनि हामीमाथि लागू हुन्छ ।
निष्कर्ष
समग्रमा, यशैया पुस्तक परमेश्वरको पवित्रता, मानिसको पाप, परमेश्वरको न्याय, पश्चात्ताप, उद्धार र मसीही आशाको शक्तिशाली सन्देश भएको पुस्तक हो । ऐतिहासिक रूपमा यो यहूदा र यरूशलेमको कठिन परिस्थितिमा बोलिएको भए पनि यसको सन्देश समय र स्थानभन्दा परसम्म पुग्छ । यस पुस्तकले मलाई विशेष गरी तीनवटा कुरा सिकाएको छ । पहिलो, परमेश्वर पवित्र हुनुहुन्छ र मानिसले आफ्नो पापलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्छ । दोस्रो, परमेश्वरको न्यायको बीचमा पनि उहाँको अनुग्रह र उद्धारको आशा हुन्छ । तेस्रो, यशैयामा देखिएको मसीही आशा येशू ख्रीष्टमा अझ स्पष्ट रूपमा प्रकट हुन्छ ।
यशैया पुस्तक पढ्दा मैले बाइबल केवल प्राचीन इतिहासको संग्रह होइन, बरु परमेश्वरको उद्धारको निरन्तर कथा हो भन्ने कुरा अझ स्पष्ट रूपमा बुझेँ । पुरानो करारका प्रतिज्ञा, भविष्यवाणी र आशाहरूले ख्रीष्टतर्फ संकेत गर्छन्, र नयाँ करारमा ती कुराहरूको पूर्णता ख्रीष्टको जीवन, मृत्यु र पुनरुत्थानमा देखिन्छ ।
अन्ततः यशैयाको सन्देशले मलाई आफ्नै जीवनतर्फ फर्केर हेर्न बाध्य बनाउँछ । के मेरो विश्वास केवल शब्दमा छ, कि मेरो जीवनमा पनि त्यसको प्रभाव देखिन्छ? के म परमेश्वरको पवित्रतालाई गम्भीरतापूर्वक लिन्छु? के म अरूप्रति न्याय, प्रेम र दया देखाउँछु? अनि के मेरो जीवन ख्रीष्टले दिनुभएको उद्धारको कृतज्ञ प्रतिक्रियाको रूपमा अघि बढिरहेको छ? यी प्रश्नहरू नै मेरो लागि यशैया पुस्तकको सबैभन्दा महत्वपूर्ण व्यक्तिगत चुनौती बनेका छन् । यशैयाको सन्देश केवल पढ्नका लागि होइन, सुन्न, मनन गर्न, पश्चात्ताप गर्न र जीवनमा लागू गर्नका लागि हो ।
@sangam
Bibliography
Grudem, Wayne. Systematic Theology: An Introduction to Biblical Doctrine. Grand Rapids, MI: Zondervan, 1994.
Shepherds Global Classroom। पुरानो करारको सर्वेक्षण। नेपाली संस्करण। Shepherds Global Classroom।
नेपाली बाइबल कमेन्ट्री। यशैयाको पुस्तकको टिप्पणी। भाग १ र २। काठमाडौं: नेपाल बाइबल कमेन्ट्री। यशैयाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, पाप, न्याय, उद्धार तथा मसीही भविष्यवाणीसम्बन्धी अध्ययनका लागि।
पवित्र बाइबल । नेपाली अनुवाद ।
श्रेष्ठ, वीरेद्र । पुरानो करारको परिचय । ललितपुरः ACTS Institute of World Area Studies, 2018.
